Os meus mares

soroya
Idilio no mar, Joaquín Sorolla

Trátase de desfrutar. Pechar os ollos e desfrutar. Trátase de sentir o que non perciben os sentidos, como cando se durme tan profundamente que ao espertar semella que pasaran só un par de segundos. Trátase, si, de sentir, pero de sentir como senten as gaivotas o vento cando planean directas cara o mar. Trátase de diferenciar cada gran de area baixo os pés, cada gota de salitre no pelo.

Sempre o mar, o mar sabe de sentir, coñecedor de cada sensación dos seus navegantes de auga e terra. Sempre o mar, sempre entre mares me movo. E hai distintos mares, a túa lingua, por exemplo, recorrendo as miñas costas nun vaivén de ondas camufladas entre os beizos. O meu mar particular que tanto se asemella á auga que agora molla os meus pés entre escuma e areas, suavemente, como o mar do sol que me somerxe nos seus raios de ouro, invadindo a miña pel e a miña mente. Ou o mar de estrelas que cubrirá as nosas cabezas, xusto despois da hora dourada, penduradas no infinito, como cabezas flotantes nun océano negro sobre outro océano negro. A noite boca arriba, Cortázar debuxando a túa boca, e eu mirándote cos ollos pechados.

Por iso se trata de sentir, de sentir para desfrutar o rumor da auga cos ollos pechados, os teus beizos sobre a miña pel, o sol, a escuma e a area, de sentir o mar, pois todo acaba sendo mar, ti, eu, somos mar. Sentados na beira, vendo como as ondas rompen nos nosos pés, semella que a auga quere vir por nós. Pois é que o mar fala, e di todo o que eu quero dicir, isto que agora che susurro á orella.

Anuncios

Sobrevivir á ópera

atenas
A escola de Atenas, Rafael

Crónica literaria sobre unha noite na Ópera do teatro Bolshoi de Moscova na que o verdadeiro espectáculo non está no escenario

Entón sucede o máis inesperado, a xente alporízase, comeza a correr dun lado para outro, sen saber cara onde, sen saber como, pero todos corren, a protagonista pisa a cola do seu vestido intentando escapar da traxedia, cae do escenario, alguén intenta axudala pero non pode, non, ninguén pode, e chegan os bombeiros intentando desaloxar o edificio, un dos edificios máis importantes da cidade, e todo por unha lámpada, unha inofensiva lámpada de araña luxosísima con cristais e ouros incrustados como querendo dar a impresión de peso, un peso que agora esmaga a tres persoas e crea o temor absoluto nun teatro tan especial como é o Bolshoi de Moscova.

Que situación máis tráxica, di a voz da miña cabeza nos pensamentos da longa espera, mirando fixamente a enorme lámpada de araña que colga do teito da ópera. Máis tráxica aínda que a trama da obra que está a piques de comezar (A Traviata de Giuseppe Verdi). Ás 19:00 en punto do terceiro xoves de abril, entran as últimas persoas para encher as butacas do teatro Bolshoi da capital rusa, unha por unha, sen deixar ningún sitio libre. Como transportada ao século XIX, concretamente ao 1825, ano de fundación deste teatro dada a tardía chegada da ópera a Rusia, vexo como todas e cada unha desas persoas que entran no lugar vesten as súas mellores roupas de gala, buscando o seu asento coa axuda do acomodador que as acompaña ata el, con eses tratos de cortesía tan típicos da época pero tan ausente na actualidade. E especialmente, tan ausentes na actualidade rusa. Quen ía pensar que un pequeno intercambio nas entradas complicaría o acceso ao espectáculo e levaría tanto tempo só porque a rusa que nos atendía non tiña ganas de solucionar o problema falando con nós. Mais que espectadores pareciamos unha molestia!

Pero nada de posibles lámpadas caendo ou de óperas tráxicas, a chegada ao teatro, iso si que foi unha auténtica odisea. Co tempo xusto e correndo porque camiñando non se chegaba, sorteamos a illa de Calypso (máis coñecida como a cafetería onde pretendiamos comer algo antes do evento), superamos as sereas (aqueles traballadores do teatro que non nos puxeron nada fácil a chegada ao noso palco), baixamos aos Hades (probando a sorte de non atopar cola nos baños) e, tras superar as tempestades todas de Poseidón, conseguimos chegar á nosa querida Ítaca (mais iso si, coma sempre tarde, mal e a rastras). Unha vez acomodados nos asentos, penso no moito que destacamos entre a maioría dos espectadores alí presentes. Dez turistas apurados cuns vaqueiros e camisetas no medio de centos de moscovitas con vestidos longos e smókings. Como entretemento persoal antes do comezo da función, deixo a traxedia da lámpada e busco xente con roupa de rúa, con roupa do día a día que destaque entre a estética do resto, mais que concorda coa nosa. Só son capaz de atopar algún que outro turista perdido entre tanta elegancia. Entón entendo que son os propios rusos os que, como arranxándose para o evento do ano, aproveitan as súas mellores prendas para lucir nun acto tan importante para eles e tan novo para nós, que pretendemos asistir como se de calquera outra atracción turística se tratase.

Como volvendo dun soño afastado, e enleada na tea de araña dun complicado espertar, o sinal que avisa do comezo da obra tráeme de volta á realidade. O director entra e reúnese coa orquestra envolto nunha enorme ovación. A música dá inicio á coñecida ópera de Verdi; unha tráxica historia ambientada no París de 1850 na que dous homes se namoran dunha muller ben festeira malia a súa terrible enfermidade. E aínda que o argumento semelle fácil, nunca o italiano parecera tan complicado de entender! Menos mal que os subtítulos en ruso da pequeniña pantalla do escenario deixaban claro todo o que estaba pasando en escena. Consello a viaxantes: antes de ir a unha ópera, ler primeiro o argumento da obra.

O primeiro acto comeza, pero eu non me fixo nos actores. O meu pasado no mundo da música fai que a miña atención vaia directa aos músicos, a ese grupo que dá vida á representación, que provoca emocións nos espectadores e acompaña a voz dos cantantes. É nese ambiente romántico da sala (na que até os anxos pintados na cúpula semellan escoitar placidamente a ópera que se representa ante os ollos de centos de persoas) onde aparece o curioso clarinetista que nos silencios da partitura aproveita para twitear o ben que está tocando, ou ese móbil inesperado que soa (xunto co consecuente nerviosismo do dono que intenta apagalo canto antes), ou a luz incómoda que se coa no teatro dende algún dos palcos pola tardía chegada dese espectador retrasado, ou o interese da pobre xente que, dende o galiñeiro, atende á obra de pé, balanceándose dun lado a outro pola incómoda postura pero que semella bailar ante a música que soa, ou esa tose, con algún que outro esbirro, daquel acatarrado que non soportou a idea de faltar a tal evento só pola leve enfermidade.

Dan ás 20:15 e, no medio do segundo acto, comeza o descanso, na metade do conxunto da peza. É curioso o predicible que somos as persoas: nada máis baixar o telón, todos os espectadores nos levantamos cun único obxectivo común: ir ao baño. Só aqueles valentes que prefiren aguantar até o final se achegan ao escenario ou sentan nos maxestosos butacóns para sacaren algunha foto que demostre a súa presenza no teatro. Pouco tardan en volver soar os avisos de continuación da obra e a xente xa se pon nerviosa pensando que vai perder unha fracción de segundo de ver levantar o telón unha vez máis. Os músicos volven saír co seu director, esta vez envoltos nunha ovación maior, e comeza a segunda parte da ópera.

Agora parece que a xente xa está moito máis animada. O drama aumenta e a protagonista acada aínda máis importancia da que tiña, obtendo ao final de cada interpretación algún que outro bravo!. As malas linguas dirían que a artista levara moitas amizades a vela actuar, pero realmente merece toda esa aclamación. Quen non recibe todo o recoñecemento que debería é o encargado das luces que vexo xusto no palco de enfronte a min, quen non para de mover os xigantescos focos dun lado para outro, sen deterse nin un momento, seguindo en todo momento os intérpretes do escenario.

E, deste xeito, a ópera chega ao seu final. A protagonista, Violetta, morre pola enfermidade e, sen deixar pasar nin un segundo dende o seu último alento, baixa o telón con forza, como a coitela dunha guillotina que divide o aire e a tensión en dous. O público en pé e quenda para os aplausos, que despois de 5 minutos e a incipiente dor de mans, van baixando o ritmo pouco a pouco, dun xeito case imperceptible. Xa non hai toses nin esbirros, bailes no galiñeiro, luces incómodas, móbiles inesperados, nin clarinetistas distraídos, agora só hai aplausos. Co teatro xa case baleiro, érgome do asento, observo a enorme sala e xiro amodo os meus ollos cara a luxosísima lámpada de araña con cristais e ouros incrustados que dá esa terrible impresión de peso. Un peso que xa non ten perigo. Vendo que todo está ben, saio do habitáculo do palco que tiña asignado e marcho. O que cortou a guillotina do telón non foi o aire, foi o medo que tiñan as persoas situadas debaixo da lámpada ao ver que se libraran dunha terrible morte por esmagamento, penso cun sorriso mentres abandono o lugar.

O medo á soidade

El caminante sobre el mar de nubes
O camiñante sobre o mar de nubes, Friedrich

Hai un momento nos días de verán no que o tempo se detén. Somerxida na atmosfera pesada do azul, podo sentir a máis auténtica soidade. A soidade de non oír nada, de non ver nada, e só sentir unha fría corrente de auga rozando a pel. Cos ollos pechados con forza e a mente en branco, esa corrente semella traer o frío da soidade máis profunda do mundo. Entón entendo que é ese tempo detido o que me afoga. E desexo que todo estoupe para saír fóra, para subir á superficie, e non sentir o tempo parado nesa soidade que me invade e que semella non acabar nunca.

Hai moita xente que lle ten medo á auga. Que lle dá pavor o simple feito de que o seu corpo se poida somerxer nesa profundidade descoñecida. Que lle aterroriza sentir a soidade fría que traen as correntes. Gustaríame ser unha desas persoas que presumen de nunca necesitar a ninguén, de sentírense ben soas, sen medo nin angustia a que ese estado perdure para sempre. Eu, como a maioría da xente, teño medo á soidade. Xa de pequena necesitaba ese osiño de peluche, salvador de todos os males, heroe dos pesadelos e compaña da longa noite de pedra que semellaba o final do día, para non sentirme soa. Porque esa necesidade innata das persoas de querer ter sempre alguén ao lado, fai que até o detalle de darlle vida a un ser inanimado sexa unha solución para matar esa soidade que tanto nos atemoriza.

Ás veces incluso chegamos a cambiar a nosa forma de ser para poder encaixar nun grupo de xente que, a maior parte das veces, nin nos quere; porque sabemos que, aínda que o perdamos todo, gañaremos compañía. Hai quen perde a súa personalidade, os seus principios, os seus gustos e até as súas amizades reais, todo por estar con persoas insípidas e baleiras por dentro que só representan unha compaña sen sentido pero que, á vez, poñen en orde ese medo á marxinación. Merece a pena? Canto estamos dispostas a perder para poder dicir que non estamos soas? Que temos que facer para deixar de temer a soidade de ser unha mesma?

Tendemos a pensar que pertencer a un grupo grande de persoas vainos facer sentir mellor, máis acompañadas. Non nos decatamos de que a sensación de sentirnos soas no medio dun montón de xente é a peor soidade que existe. Porque a soidade non leva consigo a negación das relacións, todo o contrario, é das malas relacións de onde nace a soidade. Hai quen, estando a miles de quilómetros dos seus, se sente moito menos só que aquel que afoga nunha compaña envelenada e enmascarada tras a mentira da amizade. Son esas persoas, que prefiren deixar de ser quen son por non saber convivir coa soidade, as que nunca conseguirán que o tempo volva andar. As que sempre vivirán nunha pausa eterna por medo a saír das profundidades dese océano que as retén. E nunca conseguirán saír del até que se decaten de que conviven con esa soidade que tanto temen.

Nunha sociedade chea de solitarios unidos pola soidade, só nos queda saír á superficie e coller o aire que perdemos mentres tiñamos medo. Pero o máis importante non é saír, senón saber volver, saber volver a somerxernos, a tocar a auga, a convivir con ela, sen poder ver, sen poder oír, sentindo esas correntes frías na pel, sentido que o tempo se detén, sentido a soidade. A máis auténtica soidade.

Verán en febreiro

rufino
A fraternidade, Rufino Tamayo

Saio de casa. Frío. Non hai chaquetas suficientes que poidan funcionar de barreira ao aire xélido das 8 da mañá. O sol morno do inverno aloumiña a miña cara, o único lugar do meu corpo sen tapar. Continúo, igual que cada día, vendo como ese tímido sol aínda comeza a iluminar as formas das cousas que observo por riba da bufanda. Penso na primavera que se achega, que xa parece asomar os seus olliños tras as primeiras follas que nacen nas árbores, ou na tímida margarida que sae despois dun longo inverno soterrada baixo a lama. Penso tamén no verán que a segue, no sol, na calor que tanto boto en falta estes días. Pero, ao entrar na facultade, nese mesmo intre de poñer o pé no edificio, de cruzar a porta pesada que tanto odiamos o estudantado de Xornalismo, todo iso que momentos antes imaxinaba, faise realidade. Pero é unha realidade moito menos idílica, moito menos agradable.

O inverno na USC vólvese motivo de loucura para o esquimó que controla os radiadores. Será o cambio de ano, será o medo ao frío, pero nunca ninguén pasara tanta calor nun espazo pechado como o alumnado da nosa facultade. As aulas transfórmanse en invernadoiros que semellan pertencer a un universo afastado do mundo invernal que se vive no exterior, un microcosmos tropical do que non se pode saír, o inferno de Dante en Compostela. Iso é a Facultade de Xornalismo en inverno. Un Sahara particular no que alumnos e alumnas nos movemos entre suores e abrigos ciscados polo chan, porque nin para percheiros temos co que gastamos en calefacción.

Malia a desagradable sensación de estar a vivir unha temperatura non correspondida a estas datas do ano, gústame chegar pronto a clase. Paréceme moi curioso ver, a medida que a xente entra na aula, como todos imos quitando, pouco a pouco, as capas de roupa que fóra agradecíamos e agora tanto rexeitamos. Unha vez remata esta etapa, que me gusta denominar como “fase cebola”, xa con todo o mundo en camisetas de tirantes e botando de menos os pantalóns curtos, evolucionamos ao “momento tomate”, ese no que as nosas facianas cambian de cor a un vermello preocupante carentes de aire fresco. Aquel atrevido que se levanta para abrir a ventá, volve ao seu sitio deprimido por conseguir só unha apertura de dous centímetros que nin para airear un pouco o ambiente dan. A xa habitual frase nos intercambios de materia de “saímos a respirar?” ou coas súas variacións de “imos tomar o aire, por favor”, conforma xa a nosa realidade.

Queixaranse despois de que o alumnado estamos sempre enfermos, de que contaxiamos catarros e de que temos a necesidade de beber auga nas clases. Pero é que estes cambios de temperatura vannos acabar matando. Non queremos Sahara, infernos dantescos, trópicos nin veráns desubicados. Cada cousa ao seu tempo. En Santiago durante o inverno fai frío e chove, que ningún encargado dos controis da calefacción se veña arriba coa motivación de Frankenstein dándolle vida á criatura e pretenda cambiar a orde da natureza. Iso si, tampouco fai falta viaxar ao Polo Norte, que xa vexo o final da historia.

Non pasa nada, é Nadal

La Navidad, Pieter Brueghel
Pieter Brueghel, O Nadal

Sempre hai dous tipos de persoas para todo neste mundo. Hai quen fai esta distinción baseándose na personalidade, nos gustos, no traballo… quizais até nas manías, nos problemas, nas afeccións… incluso na rutina, nos prexuízos, na ideoloxía… Eu tamén penso que hai dous tipos de persoas neste mundo: ás que lles gusta o Nadal e ás que non.

Durante os últimos anos, coa chegada de decembro, fun considerada un ser sen sentimentos, frío e duro, un Scrooge de Dickens envolto no pesadelo de Burton, o Grinch personificado. A todas esas persoas, ás que tolean con catro luces e viven nun soño americano, ás que realmente se transforman nestas datas, véñolles dicir que o Nadal non existe. A orixe do Nadal como celebración cristiá hai moito que foi absorbida polo capitalismo para facer desta época un campo de batalla no que só gaña o consumismo. As grandes empresas oligopólicas que controlan o mercado fixeron do Nadal un colchón no que descansar, no que tumbárense a ver como miles de millóns de persoas gastan os seus cartos en promesas envoltas en papel de regalo. Falsos prezos disfrazados de ofertas, estratexias consumistas que xogan coa nosa sensibilidade humana, slogans motivadores que nos fan crer que comprando esa colonia máxica (que debe ser o mexo do mesmísimo Apalpador por semellante prezo) cambiaremos o mundo a mellor e un longo, longo etcétera. E o peor non é que o capitalismo gañe, senón que nós mesmas nos deixamos vencer. Colas e colas de xente en cada tenda, comprando todo o que estas empresas queren que compren, dándolles un poder que xa non necesitan, que xa hai moito que conseguiron, e todo baixo a escusa “é Nadal”.

É curioso, sempre hai unha escusa para todo e, nesta época, dicir “é Nadal” semella que cura tódolos males. Se bo, anda, come as verduras que “é Nadal”, Dálle un bico ao teu avó que “é Nadal”, Non discutamos desta inxustiza que “é Nadal” e non me quero enfadar… Que fácil é todo cando hai unha frase tan poderosa na que escondernos. Por que temos que cambiar por ser Nadal? Por que temos que ver a nosa familia por ser Nadal? Por que temos que querer os nosos amigos por ser Nadal? Por que temos que ser boas por ser Nadal? Propoño unha loucura: queirámonos, xuntémonos, desfrutemos, respectémonos e procuremos a felicidade todos os días do ano e non só en Nadal.

Pero o peor desa escusa non é que nos enganemos a nós mesmos ao utilizala, senón que destruamos o futuro da humanidade. Tremendista? Dicídello ao sufrimento do planeta. Abel Caballero pódese declarar a partir deste mes como un dos maiores asasinos do planeta en vida. De que serven tantas luces, tanto “suposto beneficio” que poida traer o turismo se destrozamos a Terra con semellante gasto enerxético innecesario? Máis alá do investimento en tal decoración en vez de no gasto social (viva a reafirmación das clases sociais), unha parte do planeta morre cada Nadal e nós non só non facemos nada, senón que nos gusta tal sufrimento, querémolo, aprobámolo como se non tivese consecuencias. Pero que máis dá, “é Nadal”.

E ao igual que as desigualdades sociais, que viva o sexismo! Para que fomentar a igualdade de xéneros publicitando os mesmos xoguetes para nenos e nenas podendo profundizar nesta nosa sociedade patriarcal? Hai xa moito tempo que as nenas non queremos bebés e cociñas nin os nenos coches e dinosauros. Que non queremos rosa e azul. Que non queremos prexuízos nin roles dende que nacemos. Que queremos ser astronautas, policías, príncipes e raíñas, que queremos laranxas, verdes, amarelos e violetas. Pero o Corte Inglés seguirá sendo un símbolo do machismo, mais non pasa nada que “é Nadal”.

Serei o Grinch na súa viva imaxe, pero teño algo moi claro: ou cambia xa a concepción desta festa ou nunca serei quen de desfrutar co Nadal. Mentres o capitalismo siga gañando, o planeta morrendo e as nenas estean fartas de bonecas, eu nunca serei quen de desfrutar co Nadal. Porque non é a mellor estación do ano (colega, que o Nadal non é unha estación), porque as luces non son bonitas (se hai xente morrendo de fame), porque a túa sobriña non está contenta con esa boneca (en realidade queríaa seu irmán, ela prefería un scalextric), porque non é guai que as tendas estean abertas en domingo para rematar de facer as compras para Noiteboa (se hai traballadoras explotadas atendendo detrás do mostrador), porque nada disto se pode xustificar cun dá igual, é Nadal.

Crónica dunha clase de italiano

David Hockney, A Bigger Picture
David Hockney, A Bigger Picture

É un xoves calquera dunha semana calquera do primeiro cuadrimestre do curso 2018-2019.

18:09 horas da tarde e a 6 minutos do comezo da clase de italiano do CLM. Entro correndo na facultade de políticas, dirección seminario 04. Correndo, coma sempre, nunha vida con présa, aínda que falten 6 minutos para comezar. 6 minutos que poden pasar nun efémero suspiro ou na espera longa dunha vida paralela na que o tempo non avanza. Nesta outra vida somérxese Cristina, a profesora, no seu descanso laboral. Obsérvoa a través da ventá do corredor que me leva á aula. Como nun mundo diferente, calmado, fronte ás présas nas que vivo eu, Cristina fuma un tempo que, para ela, non pasa. Desfrutando, lentamente, dunha calada de vida entre clase e clase (ou de morte, diría un médico).

18:12 horas e a porta xa está aberta agardando polo alumnado que non quere pasar. Só algúns valentes xa están sentados repasando os deberes do día, como se neses 3 minutos restantes fosen quen de facelos. Sento con calma e entra a profesora, aínda envolta no pó lunar dese mundo do que acaba de regresar.

18:15 horas, a clase comeza puntual, coa presentación xa proxectada na pantalla e os libros abertos, dispostos a continuar coa materia nunha clase afogada na preguiza. Unha hora e tres cuartos por diante e a velocidade de vivir con présa aínda no corpo. O vocabulario da sesión consiste nos momentos do día. Rutina. A rutina de estar sentados na mesma cadeira cada xoves como robots que, voluntariamente, buscan ser un pouco máis humanos deixando o inglés a un lado e aprendendo italiano, esa lingua que a todos nos parece tan bonita pero que dá demasiada preguiza comezar a estudar. La notte, la sera, il pomeriggio e la matina – mi sono alzato, oh bella ciao, bella ciao – (soa sen parar ma miña cabeza). E así, murmurando o canto partisano máis importante de Italia, convertémonos na resistencia dunha sociedade monopolizada polo inglés. Persoalmente, nunca antes asistira a clases doutra lingua que non fora a universal, a útil, a que me servirá no futuro, como se o simple coñecemento doutra cultura non valera para nada. Mirando os mapas de Italia que colgan das catro paredes que nos illan da realidade, viaxo a Sicilia, subo por Calabria até Puglia (máis coñecida como il tacco), continuando pola Toscana e rematando, antes de chegar a Véneto, na cidade de Boloña. A zona que máis resistencia opuxo ao fascismo. A zona máis cantareira. Oh bella ciao, bella ciao. Pero tamén a razón da miña estancia nesta aula centrada na rutina de cada estudante alí presente. 18:45 horas e, coma sempre, media hora soñando esperta cun Erasmus na universidade máis antiga do mundo.

18:55 horas e non deixo de pensar que a vida dos estudantes é unha continua guerra. Adoitamos estar sometidos ás decisións que a sociedade quere que tomemos. Estuda ciencias, que hai máis traballo. Aprende inglés, que é máis útil. Pero aquí estamos nós. Un grupo de estudantes de carreiras humanísticas aprendendo italiano. A resistencia dun réxime que non comprende as diferentes inquietudes da súa poboación. Oh partigiano, portami via. 19:27 e non consigo quitar a canción da miña cabeza.

19:42 horas e a menos de 20 minutos para rematar a clase, cos exercicios xa corrixidos, os deberes marcados e o vocabulario da rutina aprendido, o tempo comézase a deter, como se non levase detido toda a sesión. Pouco a pouco, os meus compañeiros e compañeiras empézanse a inquietar. Disimuladamente, meten as súas pertenzas en cadansúa bolsa e comezan a falar, distraídos do transcurso das explicacións da profesora, como se xa estiveran vivindo o que lles tocase facer ao saír desta facultade.

19:54 horas, os 6 minutos que nos quedan alí dentro conforman a espera longa dunha vida paralela (que agora é a máis pura realidade) na que o tempo non avanza. Pero, finalmente, dan as 20:00 e a profesora marcha, quizais para recuperar a vida perdida no tabaco, quizais para abrir a porta da realidade, pero marcha e, cun sorriso, despídese: ciao! Pecho o libro amodo, poño a chaqueta e, vendo a clase xa baleira, levántome e saio deste lugar. Claro que si, bella ciao, ciao, ciao.

As formas de ler

a lectora
Jean-Jacques Henner, A lectora

Hai quen di que na sociedade de hoxe a xente le menos. Sexa polas novas tecnoloxías, polas redes sociais ou polos propios aparellos electrónicos, moitas persoas opinan que xa non se len libros. É evidente que a forma de ler cambiou. A era tecnolóxica é xa unha realidade e a evolución da sociedade levou consigo a evolución da lectura.

Por unha parte, as vantaxes dos novos soportes son innegables. Hoxe en día, quen non ten un teléfono con Internet, unha tablet ou calquera aparello electrónico co que poida navegar pola rede? Para acceder a textos, para conseguirmos toda a información precisa arredor dun tema concreto non temos máis que levar a man a un peto. Parece lóxico escoller a opción de levar ducias de libros nun cómodo aparelliño duns poucos gramos de peso que un só libro que ocupa máis espazo e adoita ser máis ben pesado. E ademais de ser máis cómodo e práctico, os novos soportes son moito máis económicos.

Recordo cando saíron os primeiros ebooks, era moi curiosa a reacción da xente que dicía que nunca podería acostumarse a ler nunha pantalla. Non nos decatamos de que estamos lendo en pantallas constantemente. É certo que é comprensible preferir ler unha novela densa ou algún estudo que requira algo máis de atención nun libro físico para poder facer anotacións nas marxes, subliñar algún dato interesante ou, simplemente, marcar unha páxina importante. Pero, agora, todas esas carencias que parecían ter os soportes dixitais xa desapareceron, pois todos eles ofrecen esas opcións.

Publicouse a comezos deste ano o estudo da Federación de Gremios de Editores de España que demostra o incremento do total de lectores en relación aos anos pasados. E concretamente, o aumento de lectores en soportes dixitais, que pasou dun 47% en 2010 a un 76% no pasado 2017. E non debería ser un dato sorprendente, pois Internet ofrécenos miles de opcións para ler na rede. Temos xornais, revistas, blogs e multitude de espazos onde compartirmos información lendo e escribindo. Así como as redes sociais, nas que a participación activa de cada usuario demostra a continua lectura que facemos en cada momento do día no que collemos o móbil ou encendemos o ordenador. Ou non estás lendo agora mesmo isto que aquí publiquei?

Se se deixase de ler non será por culpa da tecnoloxía. Porque cambiará o soporte técnico, mais non mudará a curiosidade por descubrir o que se ignora ou a necesidade de escapar un pouco do mundo que nos rodea.