Crónica dunha clase de italiano

David Hockney, A Bigger Picture
David Hockney, A Bigger Picture

É un xoves calquera dunha semana calquera do primeiro cuadrimestre do curso 2018-2019.

18:09 horas da tarde e a 6 minutos do comezo da clase de italiano do CLM. Entro correndo na facultade de políticas, dirección seminario 04. Correndo, coma sempre, nunha vida con présa, aínda que falten 6 minutos para comezar. 6 minutos que poden pasar nun efémero suspiro ou na espera longa dunha vida paralela na que o tempo non avanza. Nesta outra vida somérxese Cristina, a profesora, no seu descanso laboral. Obsérvoa a través da ventá do corredor que me leva á aula. Como nun mundo diferente, calmado, fronte ás présas nas que vivo eu, Cristina fuma un tempo que, para ela, non pasa. Desfrutando, lentamente, dunha calada de vida entre clase e clase (ou de morte, diría un médico).

18:12 horas e a porta xa está aberta agardando polo alumnado que non quere pasar. Só algúns valentes xa están sentados repasando os deberes do día, como se neses 3 minutos restantes fosen quen de facelos. Sento con calma e entra a profesora, aínda envolta no pó lunar dese mundo do que acaba de regresar.

18:15 horas, a clase comeza puntual, coa presentación xa proxectada na pantalla e os libros abertos, dispostos a continuar coa materia nunha clase afogada na preguiza. Unha hora e tres cuartos por diante e a velocidade de vivir con présa aínda no corpo. O vocabulario da sesión consiste nos momentos do día. Rutina. A rutina de estar sentados na mesma cadeira cada xoves como robots que, voluntariamente, buscan ser un pouco máis humanos deixando o inglés a un lado e aprendendo italiano, esa lingua que a todos nos parece tan bonita pero que dá demasiada preguiza comezar a estudar. La notte, la sera, il pomeriggio e la matina – mi sono alzato, oh bella ciao, bella ciao – (soa sen parar ma miña cabeza). E así, murmurando o canto partisano máis importante de Italia, convertémonos na resistencia dunha sociedade monopolizada polo inglés. Persoalmente, nunca antes asistira a clases doutra lingua que non fora a universal, a útil, a que me servirá no futuro, como se o simple coñecemento doutra cultura non valera para nada. Mirando os mapas de Italia que colgan das catro paredes que nos illan da realidade, viaxo a Sicilia, subo por Calabria até Puglia (máis coñecida como il tacco), continuando pola Toscana e rematando, antes de chegar a Véneto, na cidade de Boloña. A zona que máis resistencia opuxo ao fascismo. A zona máis cantareira. Oh bella ciao, bella ciao. Pero tamén a razón da miña estancia nesta aula centrada na rutina de cada estudante alí presente. 18:45 horas e, coma sempre, media hora soñando esperta cun Erasmus na universidade máis antiga do mundo.

18:55 horas e non deixo de pensar que a vida dos estudantes é unha continua guerra. Adoitamos estar sometidos ás decisións que a sociedade quere que tomemos. Estuda ciencias, que hai máis traballo. Aprende inglés, que é máis útil. Pero aquí estamos nós. Un grupo de estudantes de carreiras humanísticas aprendendo italiano. A resistencia dun réxime que non comprende as diferentes inquietudes da súa poboación. Oh partigiano, portami via. 19:27 e non consigo quitar a canción da miña cabeza.

19:42 horas e a menos de 20 minutos para rematar a clase, cos exercicios xa corrixidos, os deberes marcados e o vocabulario da rutina aprendido, o tempo comézase a deter, como se non levase detido toda a sesión. Pouco a pouco, os meus compañeiros e compañeiras empézanse a inquietar. Disimuladamente, meten as súas pertenzas en cadansúa bolsa e comezan a falar, distraídos do transcurso das explicacións da profesora, como se xa estiveran vivindo o que lles tocase facer ao saír desta facultade.

19:54 horas, os 6 minutos que nos quedan alí dentro conforman a espera longa dunha vida paralela (que agora é a máis pura realidade) na que o tempo non avanza. Pero, finalmente, dan as 20:00 e a profesora marcha, quizais para recuperar a vida perdida no tabaco, quizais para abrir a porta da realidade, pero marcha e, cun sorriso, despídese: ciao! Pecho o libro amodo, poño a chaqueta e, vendo a clase xa baleira, levántome e saio deste lugar. Claro que si, bella ciao, ciao, ciao.

Anuncios

As formas de ler

a lectora
Jean-Jacques Henner, A lectora

Hai quen di que na sociedade de hoxe a xente le menos. Sexa polas novas tecnoloxías, polas redes sociais ou polos propios aparellos electrónicos, moitas persoas opinan que xa non se len libros. É evidente que a forma de ler cambiou. A era tecnolóxica é xa unha realidade e a evolución da sociedade levou consigo a evolución da lectura.

Por unha parte, as vantaxes dos novos soportes son innegables. Hoxe en día, quen non ten un teléfono con Internet, unha tablet ou calquera aparello electrónico co que poida navegar pola rede? Para acceder a textos, para conseguirmos toda a información precisa arredor dun tema concreto non temos máis que levar a man a un peto. Parece lóxico escoller a opción de levar ducias de libros nun cómodo aparelliño duns poucos gramos de peso que un só libro que ocupa máis espazo e adoita ser máis ben pesado. E ademais de ser máis cómodo e práctico, os novos soportes son moito máis económicos.

Recordo cando saíron os primeiros ebooks, era moi curiosa a reacción da xente que dicía que nunca podería acostumarse a ler nunha pantalla. Non nos decatamos de que estamos lendo en pantallas constantemente. É certo que é comprensible preferir ler unha novela densa ou algún estudo que requira algo máis de atención nun libro físico para poder facer anotacións nas marxes, subliñar algún dato interesante ou, simplemente, marcar unha páxina importante. Pero, agora, todas esas carencias que parecían ter os soportes dixitais xa desapareceron, pois todos eles ofrecen esas opcións.

Publicouse a comezos deste ano o estudo da Federación de Gremios de Editores de España que demostra o incremento do total de lectores en relación aos anos pasados. E concretamente, o aumento de lectores en soportes dixitais, que pasou dun 47% en 2010 a un 76% no pasado 2017. E non debería ser un dato sorprendente, pois Internet ofrécenos miles de opcións para ler na rede. Temos xornais, revistas, blogs e multitude de espazos onde compartirmos información lendo e escribindo. Así como as redes sociais, nas que a participación activa de cada usuario demostra a continua lectura que facemos en cada momento do día no que collemos o móbil ou encendemos o ordenador. Ou non estás lendo agora mesmo isto que aquí publiquei?

Se se deixase de ler non será por culpa da tecnoloxía. Porque cambiará o soporte técnico, mais non mudará a curiosidade por descubrir o que se ignora ou a necesidade de escapar un pouco do mundo que nos rodea.

Independizarse

comedores
Os comedores de patacas, Vincent Van Gogh

Independizarse nunca foi tan divertido. A priori, marchar de casa pode costar, o feito de vivir soas, con toda a responsabilidade que iso conleva, pode dar moito medo. Porén, eu penso que é unha marabilla.

Atópome escribindo isto nun papel perdido polo meu cuarto porque o meu ordenador quedou no piso. Que típico! Xa non sei nin onde teño a cabeza. Curiosamente todo o que necesito sempre está onde non estou eu. Pero este “problema” non deixa de ser unha vantaxe, así podo empezar de cero os textos para escribilos doutro xeito ou coñecer mellor aos meus compañeiros de clase ao pedirlles os apuntes esquecidos. Ademais das cousas de traballo, teño que reinventarme cada fin de semana vestindo prendas que daba por perdidas, pois toda a miña roupa está noutro armario a varios kilómetros da miña situación actual. Oxalá tivera o armario evanescente de Harry Potter, resolvería moitos problemas…

Máis alá dos olvidos puntuais, a gran marabilla da independencia é a cociña. Nunca crin que fose botar tanto de menos unha vitrocerámica! Grazas a cociñar, e a súa consecuente limpeza, puiden decatarme de que vallo máis como médica que como ama de casa. Algún que outro corte demostra tal afirmación. Na cociña hai que cambiar e mellorar cada día: para as comidas o tupper laranxa e para as ceas o verde, non vaia ser que teña que facer unha ensalada, que a pasta xa a teño moi aburrida. E a xenialidade da compra? O ximnasio quedou ben amortizado coa subida das seis botellas de auga da semana a un cuarto piso sen ascensor. Aínda por riba de permitirme facer deporte no propio piso, aforro! Ademais, todas as carencias matemáticas de facer o bacharelato humanístico xa se están cubrindo rapidamente ao calcular en que supermercado teñen o atún máis barato. E quen di atún, di todo o que gardo no meu estante da neveira, si, esas catro cousas que teño para sobrevivir.

Outro punto importante a tratar no tema da independencia é esa marabillosa etapa previa á instalación do wifi. Non apreciamos os datos que temos até que os perdemos. Nestas semanas de seca virtual, cada whatsapp conta. Pero é esa desconexión case total a que nos permite estar en sintonía coas persoas coas que compartimos piso, as chamadas “compañeiras” que só vemos, en moitos casos, á hora de cear. Eu teño a sorte de compartir cada comida coas cohabitantes do meu entorno, aínda estamos agardando polo técnico/a do wifi.

Sinceramente, non sei de que nos podemos queixar as estudantes emancipadas. Non precisamos máis nada. Máis ben teriamos que agradecer toda a aprendizaxe que nos dá a independencia. E a liberdade para as festas, por iso si que non protestamos.

Reinventando o futuro

telefono2
O teléfono, Tamara de Lempicka

Atención! Presentamos o novo sistema interactivo de voz en tempo real, comunmente coñecido como chamada telefónica. Trátase dunha nova forma revolucionaria de contactar cunha persoa no mesmo momento no que se efectúa a chamada. Adeus ás mensaxes ignoradas! Adeus ás notas de voz interminables! Adeus á longa agarda das respostas! Con este novo sistema, estar esperando a que alguén conteste xa é un atraso. Anímense a compralo! Co primeiro pedido terán un 50% de desconto no noso anterior invento “book“, xa un éxito no mundo enteiro.

Que pensariamos se vemos un anuncio como este? Nun primeiro momento parecería un simple chiste. Pero, no fondo, acabaría sendo un éxito. É un feito que as novas xeracións xa non chamamos. Pareza curioso ou non, o feito de non chamar nunca a ninguén por preferir utilizar outros sistemas de mensaxería, é un tema moi recorrente nas conversas con meu pai. Para el, non hai nada máis cómodo que poder falar cunha persoa no momento necesario con só marcar un número no teléfono, sexa fixo ou móbil. Porén, non é de estrañar que para todos os que nacimos na era tecnolóxica, isto nos quede un pouco obsoleto. Pensamos que o whatsapp, os insta-directs, e demais formas de mensaxería aparentemente rápidas, son o xeito máis eficaz de contactar coa persoa desexada. No entanto, ninguén pode negar que non estivo máis dunha vez agardando por unha resposta que nunca máis chegou, ou que, se o fixo, foi xa demasiado tarde. Nestes casos, o suxeito demasiado ocupado para responder a dita información habitualmente urxente, acostuma responder cun: síntoo, é que son un desastre por whatsapp. Malia todo isto, seguimos mandando mensaxes coa esperanza de que se lean no momento, só pola preguiza de ter que marcar un número e chamar.

Parecerá moi hipócrita que fale disto, eu son a primeira á que lle dá reparo chamar a certa xente coa que non se ten demasiada confianza, preferindo entón enviar un whatsapp dun xeito moito máis impersoal. Porén, sempre acabo claudicando ante a argumentación de meu pai cando define este comportamento como “pouco práctico” ou, directamente, “perda de tempo” ao ver conversas con só notas de voz ou escoitar as miñas queixas cando non me chega unha resposta importante a tempo. E non lle faltará razón! As notas de voz son un simple sucedáneo dunha chamada telefónica, pero preferímolas porque son o “novo”, o “moderno”. E se se inventase agora a chamada telefónica? Sería unha revolución! Entón deixariamos todos os problemas dos sistemas de mensaxería para empezar a utilizar esa maxia negra de contactar con alguén no momento que se quere.

É certo que os diferentes formatos de mensaxería son moi útiles para grupos de moitas persoas, para compartir contido multimedia, ou para certos momentos puntuais nos que non se precisa ter unha conversa urxente e simplemente se quere un mero pasatempo. Con todo, as redes sociais non deberían substituír por completo a chamada telefónica, seria un completo atraso, pois ambas deben convivir e prestar a súa utilidade nos momentos precisos. Non creo que ninguén imaxine un mundo no que os libros foran substituídos polos e-books, os cines por Netflix e os concertos por Spotify. E xa de paso a nós mesmos por robots!

As cousas para o que son, sexamos prácticos. Decatémonos do que temos agora antes de que sexa demasiado tarde e teñamos présa por ir á única tenda na que vendan ese sistema interactivo de voz a tempo real que nun principio non soubemos apreciar.

31 de agosto

monet
Impresión, sol nacente, Claude Monet

Hai un momento nas tardes de verán no que o tempo se detén. Coñécese como “a hora dourada”. É o momento no que o ceo se funde co mar até crear un único ser e só aquel barco perdido consegue, desafiante, debuxar a fronteira (entre os amantes) na súa singradura cara ao infinito. O mundo enteiro borrado nese momento. O tempo, detido. As cores mesturadas nun lenzo sen marcos esmorecen sobre o mar até desaparecer na morte máis doce. Unha morte dourada na hora dourada.

Nese momento, ela sempre deixa de facer aquilo que a mantén ocupada para ver rematar o día somerxida nunha atmosfera detida, ralentizada, deixando pasar a vida suavemente fronte os seus ollos. Durante ese momento, a area xa non queima baixo os seus pés, agora é só unha simple morea de frangullas dun sol morno que quenta o tempo e as lembranzas, como a brisa do mar que revolve o seu pelo nun aloumiño maternal vido do máis alá para baleirar a mente. Pero é tamén nese momento cando a nostalxia a envolve nunha brétema espesa que nin o mar, nin o vento, nin a area conseguen esvaecer. Nin ela mesma o consegue.

E é nese mesmo momento cando se decata de que ela é a brétema ingobernable que escorrega polos dedos do mundo na hora dourada. Entón érguese amodo, olla ao seu redor e, vendo que xa non queda ninguén, pecha a praia cun sorriso e marcha. Slipping through my fingers all the time…

Raíñas

muller
Muller chorando, Roy Lichtenstein

Érase unha vez unha princesa que se salvou soa. Cortou o seu pelo longo (para que ningún tolo subise por el), tirou os seus zapatos de cristal (para que ningún acosador a poidese atopar) e cambiou a mazá envelenada por unha espada. Ela soa baixou do alto da máis alta torre e, soa, matou o dragón que a custodiaba. Érase unha vez unha princesa que non quixo máis ser princesa e, ela soa, nomeuse raíña. Érase unha vez unha raíña que non necesitou a ninguén para comer perdiz e ser feliz. Fin.

Todas somos moi feministas até que chega o verán para bailar o reggaeton. Onde queda entón a princesa rebelada? E o 8M? Onde queda o postureo das pancartas feministas? É evidente que a nosa sociedade se nutre dunha hipocrisía que só demostra a contradición entre os actos e o comportamento, a falsidade de cada suposto avance. Castelos que caen do aire para darnos coa realidade en toda a cara. O rastro dunha esperanza que esmorece. Dirán que o reggaeton tamén pode ser feminista e que ninguén que o escoite ten por que deixar de selo. Discrepo. Pode gustar máis ou menos ese tipo de música, pero, sexa como sexan as letras, a posta en escena é sempre a mesma: mulleres semi-espidas bailando rodeadas de machitos musculosos. Feminismo? Non o creo. Pero iso si, mentres Valtonyc está no cárcere por “ofender” a Coroa, Maluma segue sendo canción do verán ofendendo a todas as mulleres do planeta coas súas letras.

Ao igual que pasa co reggaeton, é coñecido o tipo de muller que, cumprindo con todos os esptereotipos sexistas da sociedade, defende a súa condición como “feminismo”. Evidentemente, non contradigo que poida haber mulleres feministas altas, delgadas e rubias, cunha certa obsesión pola cor rosa e cuxo único fin na vida é ter fillos e estar guapas. Todo o contrario. É obvio que cadaquén pode facer coa súa vida o que queira. O problema chega cando non se quere ser así. Cando as nosas decisións son falsas eleccións manipuladas. Posiblemente nove de cada dez nenas teñan como cor preferida o rosa, e só unha desas nove sexa por elección propia, as oito restantes será polos prexuízos que exercen os roles sexistas sobre elas. Porque é o “normal” e o “esperado” pola sociedade. E senón preguntádello ás Barbies, símbolo do sexismos infantil. Eu xa non podo facelo, arrinqueilles a cabeza a todas.

Malia todo, mente positiva! Acabará pasando a moda do reggaeton, a Barbie morrerá e a cor rosa extinguirase pola falta de uso, Maluma vivirá entre reixas e todos os días serán 8 de marzo, non haberá princesas e todos os contos rematarán dicindo: Érase unha vez unha raíña que puxo soa o Fin da súa historia.

Silencio azul

azul2
Desnudo azul, Pablo Picasso

Existe un lugar no que todo é diferente. Un lugar lonxe do coñecido ao que non moitos chegaron aínda. Ese sitio semella outro mundo, nunha realidade distinta para cada un. Somerxida na atmosfera pesada do azul, podo viaxar a ese lugar, a esa outra realidade. Dura só un momento. É tan lixeira, que só se pode ver uns segundos. Abro os ollos e xa rápido desaparece. Alí, no lugar onde remata o mundo, só existe o silencio. Mais non é un silencio duro, cortante, non, é un silencio doce, sonoro, que abanea en equilibrio entre o almeiro e o baleiro. Aínda que nese lugar, até o baleiro está cheo. E é entón, no abraio cristalino de abrir os ollos, cando aspiro a memoria do silencio. Por fin o entendo. Só unha palabra me salvará, unha palabra soa, infinita, máxica, intolerablemente simple: mar.